انتشارات بین المللی ماهر پژوهش‌های رفتاری و بالینی در روانشناسی معاصر 2 پیاپی 4 1404 04 01 Thematic Analysis of the Experience of Social Shame in Individuals with Overweight تحلیل مضمون تجربه شرم اجتماعی در افراد دارای اضافه وزن 1 11 10.61838/874456 FA شیرین رضائیان گروه روان‌شناسی عمومی، دانشگاه تهران، تهران، ایران علیرضا حسینی‌نژاد گروه مشاوره خانواده، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. یلدا محمدیان گروه روان‌شناسی بالینی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article 1403 12 26 <p>This study aimed to thematically analyze the experience of social shame among individuals with overweight and to identify its psychological, interpersonal, and sociocultural dimensions. This qualitative study was conducted using thematic analysis. The participants were 18 individuals with overweight living in Tehran, Iran, who were selected through purposive sampling with maximum variation in gender, age, marital status, educational level, and experiences of weight-related stigma. Data were collected through individual semi-structured interviews and continued until theoretical saturation was achieved. Each interview lasted between 45 and 75 minutes. After verbatim transcription, the data were analyzed using NVivo software based on the main phases of thematic analysis, including familiarization with the data, generation of initial codes, searching for themes, reviewing themes, defining and naming themes, and producing the final report. Data analysis led to the identification of four main themes: “the body as an object of social judgment,” “internalization of shame and self-blame,” “avoidance of social situations and restriction of presence,” and “reconstruction of personal dignity and psychological resistance.” The findings indicated that social shame among individuals with overweight is not merely an emotional reaction to others’ comments or gazes, but a gradual process shaped by family criticism, humiliating humor, rejection in public spaces, body comparison, and cultural pressure regarding the ideal body. This experience may lead to excessive self-monitoring, reduced self-esteem, social withdrawal, and, in some cases, efforts to restore personal agency. The results suggest that weight-related social shame is a multilayered phenomenon shaped by the interaction between body, identity, social relationships, and cultural norms. Therefore, psychological and social interventions should move beyond lifestyle modification and focus on reducing weight stigma, promoting self-compassion, reconstructing body image, and strengthening nonjudgmental family and social communication.</p> <p>هدف پژوهش حاضر تحلیل مضمون تجربه شرم اجتماعی در افراد دارای اضافه وزن و شناسایی ابعاد روان‌شناختی، بین‌فردی و اجتماعی این تجربه در زندگی روزمره آنان بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۱۸ فرد دارای اضافه وزن ساکن شهر تهران بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند و با رعایت بیشینه تنوع از نظر جنسیت، سن، وضعیت تأهل، سطح تحصیلات و تجربه مواجهه با انگ وزن انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته فردی گردآوری شد و فرایند مصاحبه تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. هر مصاحبه بین ۴۵ تا ۷۵ دقیقه به طول انجامید. داده‌ها پس از پیاده‌سازی کامل، با استفاده از نرم‌افزار NVivo و بر اساس مراحل تحلیل مضمون شامل آشنایی با داده‌ها، تولید کدهای اولیه، جست‌وجوی مضامین، بازبینی مضامین، تعریف و نام‌گذاری مضامین و نگارش گزارش تحلیل شدند. تحلیل داده‌ها به شناسایی چهار مضمون اصلی منجر شد: «بدن به‌مثابه موضوع قضاوت اجتماعی»، «درونی‌سازی شرم و خودسرزنشی»، «اجتناب از موقعیت‌های اجتماعی و محدودسازی حضور»، و «تلاش برای بازسازی شأن شخصی و مقاومت روانی». یافته‌ها نشان داد که تجربه شرم اجتماعی در افراد دارای اضافه وزن صرفاً واکنشی هیجانی به نگاه یا سخن دیگران نیست، بلکه فرایندی تدریجی است که از قضاوت‌های خانوادگی، شوخی‌های تحقیرآمیز، تجربه طرد در محیط‌های عمومی، مقایسه بدنی و فشارهای فرهنگی درباره بدن ایده‌آل شکل می‌گیرد و به خودپایشی افراطی، کاهش عزت‌نفس، کناره‌گیری اجتماعی و گاه تلاش برای بازیابی عاملیت شخصی منجر می‌شود. نتایج نشان داد که شرم اجتماعی مرتبط با اضافه وزن پدیده‌ای چندلایه و وابسته به تعامل میان بدن، هویت، روابط اجتماعی و هنجارهای فرهنگی است. بنابراین، مداخلات روان‌شناختی و اجتماعی در این حوزه باید علاوه بر اصلاح سبک زندگی، بر کاهش انگ وزن، افزایش شفقت به خود، بازسازی تصویر بدنی و ارتقای ارتباطات خانوادگی و اجتماعی بدون قضاوت متمرکز شوند.</p> https://journalbcscp.com/index.php/bcscp/article/download/10/10