انتشارات بین المللی ماهر پژوهش‌های رفتاری و بالینی در روانشناسی معاصر 1 پیاپی 1 1403 07 01 Explaining the Communication Pattern of Families with a Child Diagnosed with Oppositional Defiant Disorder: A Thematic Analysis Approach تبیین الگوی ارتباطی خانواده‌های دارای فرزند مبتلا به اختلال نافرمانی مقابله‌ای با رویکرد تحلیل مضمون 13 24 10.61838/789894 FA مهدی رضایی گروه مشاوره خانواده، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران ندا موسوی گروه روان‌شناسی سلامت، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. سجاد کریمی گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Journal Article 1403 05 07 <p>This study aimed to explain the communication pattern of families with a child diagnosed with oppositional defiant disorder using a thematic analysis approach. This qualitative study was conducted using thematic analysis. The study population consisted of parents of 7- to 12-year-old children diagnosed with oppositional defiant disorder in Tehran. Children had previously received a clinical diagnosis from a child psychologist or psychiatrist. Participants were selected through purposive sampling with attention to variation in parent gender, child age, parental education, and family structure. Data were collected exclusively through in-depth semi-structured interviews, and sampling continued until theoretical saturation was achieved. The final sample included 18 parents, consisting of 12 mothers and 6 fathers. After obtaining informed consent, all interviews were audio-recorded, transcribed verbatim, and coded in NVivo software. Data analysis followed the main phases of thematic analysis, including familiarization with the data, generating initial codes, searching for themes, reviewing themes, defining and naming themes, and producing the final report. The analysis revealed that the communication pattern of families with a child with oppositional defiant disorder was organized around five main themes: cycles of conflict and mutual escalation, parental inconsistency and disturbed communication boundaries, emotion-driven communication and parental exhaustion, reduced positive dialogue and erosion of emotional bonds, and attempts to reconstruct communication through rule-setting, help-seeking, and coordination with school or therapists. Participants described how children’s defiant behaviors were often met with immediate, threatening, or punitive parental responses, which in turn intensified the child’s resistance, anger, withdrawal, or oppositional behavior. Parental disagreement, interference by extended family members, social shame, and parents’ sense of failure further complicated the communication cycle. The findings indicated that families of children with oppositional defiant disorder are not merely dealing with child noncompliance; rather, they are often involved in a cyclical, emotionally charged, and unstable communication pattern in which child behavior and parental responses mutually reinforce one another. Therefore, family-based interventions should focus not only on reducing children’s oppositional behaviors but also on improving communication styles, parental consistency, emotion regulation, positive interactions, and non-punitive response strategies.</p> <p>هدف پژوهش حاضر تبیین الگوی ارتباطی خانواده‌های دارای فرزند مبتلا به اختلال نافرمانی مقابله‌ای با رویکرد تحلیل مضمون بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه پژوهش شامل والدین دارای فرزند ۷ تا ۱۲ ساله مبتلا به اختلال نافرمانی مقابله‌ای در شهر تهران بود که فرزندان آنان توسط روان‌شناس یا روان‌پزشک کودک تشخیص بالینی دریافت کرده بودند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و با رعایت تنوع در جنسیت والد، سن کودک، وضعیت تحصیلی والدین و ساختار خانواده انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری شد و فرایند نمونه‌گیری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت؛ در نهایت ۱۸ والد شامل ۱۲ مادر و ۶ پدر در پژوهش شرکت کردند. مصاحبه‌ها پس از اخذ رضایت آگاهانه ضبط، پیاده‌سازی کلمه‌به‌کلمه و در نرم‌افزار NVivo کدگذاری شدند. تحلیل داده‌ها بر اساس مراحل آشنایی با داده‌ها، تولید کدهای اولیه، جست‌وجوی مضمون‌ها، بازبینی مضمون‌ها، تعریف و نام‌گذاری مضمون‌ها و تدوین گزارش نهایی انجام گرفت. تحلیل مصاحبه‌ها نشان داد الگوی ارتباطی خانواده‌های دارای فرزند مبتلا به اختلال نافرمانی مقابله‌ای در پنج مضمون اصلی سازمان می‌یابد: چرخه تعارض و تشدید متقابل، ناهمسویی والدین و مرزهای آشفته ارتباطی، ارتباط هیجان‌محور و فرسودگی والدین، کاهش گفت‌وگوی مثبت و فرسایش پیوند عاطفی، و تلاش برای بازسازی ارتباط از طریق قاعده‌گذاری، کمک‌خواهی و هماهنگی با مدرسه یا درمانگر. مشارکت‌کنندگان تجربه می‌کردند که نافرمانی کودک اغلب با واکنش‌های فوری، تهدیدآمیز یا تنبیهی والدین پاسخ داده می‌شود و همین پاسخ‌ها به افزایش مقاومت، خشم، قهر یا رفتار مقابله‌ای کودک منجر می‌گردد. ناهمسویی مادر و پدر، دخالت سایر اعضای خانواده، شرم اجتماعی و احساس ناکامی والدین نیز این چرخه را پیچیده‌تر می‌کرد. نتایج نشان داد خانواده‌های دارای فرزند مبتلا به اختلال نافرمانی مقابله‌ای بیش از آنکه صرفاً با مشکل اطاعت‌ناپذیری کودک مواجه باشند، درگیر یک الگوی ارتباطی چرخه‌ای، هیجان‌زده و ناپایدار هستند که در آن رفتار کودک و واکنش والدین یکدیگر را بازتولید می‌کنند. بنابراین مداخلات خانوادگی باید علاوه بر کاهش رفتارهای نافرمانانه کودک، بر اصلاح شیوه‌های گفت‌وگو، هماهنگی والدین، تنظیم هیجان، افزایش تعاملات مثبت و آموزش راهبردهای پاسخ‌دهی غیرتنبیهی تمرکز کنند.</p> https://journalbcscp.com/index.php/bcscp/article/download/15/14