انتشارات بین المللی ماهر پژوهش‌های رفتاری و بالینی در روانشناسی معاصر 1 پیاپی 2 1403 10 01 A Phenomenological Study of the Sense of Meaninglessness among Adolescents with Severe Dependence on Digital Space مطالعه پدیدارشناختی احساس بی‌معنایی در نوجوانان دارای وابستگی شدید به فضای دیجیتال 38 50 FA احسان شفیعی گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران نگین راد گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Journal Article 1403 08 08 <p>This study aimed to phenomenologically explore the sense of meaninglessness among adolescents with severe dependence on digital spaces and to clarify how excessive digital engagement shapes their lived experience of self, time, relationships, and future orientation. This qualitative study used a descriptive phenomenological design. Participants were 18 adolescents aged 14 to 18 years living in Tehran, selected through purposive sampling based on their lived experience of severe dependence on digital environments. Data were collected through in-depth semi-structured interviews and continued until theoretical saturation was achieved. Inclusion criteria were persistent excessive use of social media, online games, video platforms, or messaging applications; perceived impairment in academic, family, or interpersonal functioning; and willingness to describe personal experiences in detail. Data were analyzed using phenomenological thematic procedures with the support of NVivo software. Credibility and trustworthiness were enhanced through member checking, constant comparison, analytic memo writing, peer review, and careful documentation of coding decisions. Data analysis led to four main categories: “suspension of lived time and empty everydayness,” “digital refuge from inner emptiness,” “collapse of authentic relationships and replacement by performative presence,” and “weakening of future orientation and erosion of personal agency.” Participants described their experiences through feelings of aimlessness, emotional numbness, detachment from family, constant social comparison, disrupted sleep, reduced concentration, and difficulty imagining a meaningful future. Digital space functioned both as a temporary emotional shelter and as a long-term source of existential exhaustion; it reduced loneliness and anxiety momentarily but intensified emptiness, dissatisfaction, and self-alienation over time. Severe dependence on digital space among adolescents should not be understood merely as a behavioral or time-management problem. It may represent a deeper existential disruption involving weakened meaning, fragmented identity, diminished authentic presence, and impaired future-directed agency. Psychological interventions should therefore combine digital-use regulation with meaning reconstruction, emotional awareness, authentic interpersonal connection, personal goal-setting, and the restoration of non-digital lived experiences.</p> <p>هدف پژوهش حاضر، واکاوی پدیدارشناختی احساس بی‌معنایی در نوجوانان دارای وابستگی شدید به فضای دیجیتال و تبیین تجربه زیسته آنان از گسست معنایی، فرسایش هدفمندی و دگرگونی رابطه با خود، دیگران و آینده بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و طرح پدیدارشناسی توصیفی انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 18 نوجوان 14 تا 18 ساله ساکن شهر تهران بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند و بر اساس تجربه آشکار وابستگی شدید به فضای دیجیتال انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری شد و فرایند مصاحبه تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. معیارهای ورود شامل تجربه مستمر استفاده افراطی از شبکه‌های اجتماعی، بازی‌های آنلاین، محتوای ویدئویی یا پیام‌رسان‌ها، گزارش افت عملکرد تحصیلی یا خانوادگی مرتبط با استفاده دیجیتال و تمایل به بیان تجربه زیسته بود. تحلیل داده‌ها با روش تحلیل پدیدارشناختی و با کمک نرم‌افزار NVivo انجام شد. برای افزایش اعتبار یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، مقایسه مستمر کدها، یادداشت‌برداری تحلیلی و بازبینی همکار پژوهشی استفاده شد. تحلیل مصاحبه‌ها به استخراج چهار مقوله اصلی انجامید: «تعلیق زمان زیسته و تهی‌شدن روزمرگی»، «پناه‌بردن دیجیتال از خلأ درونی»، «فروپاشی پیوندهای اصیل و جایگزینی با حضور نمایشی» و «تضعیف آینده‌مندی و فرسایش عاملیت شخصی». مشارکت‌کنندگان تجربه خود را با احساساتی مانند بی‌هدفی، کرختی هیجانی، فاصله گرفتن از خانواده، مقایسه دائمی با دیگران، خواب آشفته، افت تمرکز و ناتوانی در تصور آینده توصیف کردند. فضای دیجیتال برای آنان همزمان کارکرد تسکین‌دهنده و فرساینده داشت؛ یعنی در لحظه از تنهایی و اضطراب می‌کاست، اما در بلندمدت احساس پوچی و نارضایتی از خود را تشدید می‌کرد. وابستگی شدید به فضای دیجیتال در نوجوانان صرفاً یک مشکل رفتاری یا مدیریت زمان نیست، بلکه می‌تواند با تجربه‌ای عمیق‌تر از گسست معنایی، کاهش حضور اصیل در زندگی روزمره و تضعیف روایت هویتی همراه باشد. مداخلات روان‌شناختی باید افزون بر کاهش مصرف دیجیتال، بر بازسازی معنا، تقویت روابط واقعی، خودآگاهی هیجانی، هدف‌گذاری شخصی و احیای تجربه‌های زیسته غیرمجازی متمرکز شوند.</p> https://journalbcscp.com/index.php/bcscp/article/download/23/23