انتشارات بین المللی ماهر پژوهش‌های رفتاری و بالینی در روانشناسی معاصر 2 پیاپی 5 1404 07 01 Identifying the Psychological Components of Passive-Aggressive Behaviors in Marital Relationships شناسایی مؤلفه‌های روان‌شناختی رفتارهای منفعل-پرخاشگر در روابط زناشویی 1 14 FA حسن طاهریان گروه روان‌شناسی بالینی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران تینا اکبریان گروه روان‌شناسی شناختی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. Journal Article 1404 02 25 <p>This study aimed to identify the psychological components of passive-aggressive behaviors in marital relationships. This qualitative study was conducted using thematic analysis. The participants were 24 married adults living in Tehran who reported recurrent experiences of passive-aggressive behaviors either in themselves or in their spouses during marital interactions. Purposeful sampling with maximum variation was used to include participants with different gender, age, educational status, and marriage duration. Data were collected through in-depth semi-structured interviews and continued until theoretical saturation was achieved. The main saturation point was reached in the twenty-first interview, and three additional interviews were conducted to confirm conceptual adequacy. After obtaining informed consent, the interviews were audio-recorded, transcribed verbatim, and analyzed using NVivo software. Data analysis followed the main phases of thematic analysis, including familiarization with the data, initial coding, theme development, theme review, theme definition, and analytic report writing. The analysis led to the extraction of five main components: suppressed anger and difficulty in direct emotional expression, avoidant-punitive communication patterns, negative cognitive attributions and hostile mind-reading, covert need for control and compensation for perceived relational injustice, and erosion of marital trust and intimacy. Participants described behaviors such as prolonged silence, sarcasm, intentional delay in fulfilling responsibilities, selective forgetfulness, emotional withdrawal, withholding affection, and incomplete performance of shared tasks as common manifestations of passive-aggressive behavior in marital life. The findings indicate that passive-aggressive behavior in marital relationships is not merely a dysfunctional communication style; rather, it emerges from the interaction of suppressed emotions, negative cognitive schemas, avoidance of direct conflict, and covert attempts to restore power within the relationship. Couple-based interventions should focus on direct expression of needs, emotion regulation, restructuring negative attributions, reducing punitive silence, and strengthening emotionally safe dialogue.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف شناسایی مؤلفه‌های روان‌شناختی رفتارهای منفعل-پرخاشگر در روابط زناشویی انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۴ فرد متأهل ساکن شهر تهران بودند که تجربه تکرارشونده رفتارهای منفعل-پرخاشگرانه در رابطه زناشویی خود یا همسرشان را گزارش کردند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و با حداکثر تنوع از نظر جنسیت، سن، مدت ازدواج و وضعیت تحصیلی انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری شدند و فرایند مصاحبه تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت؛ به‌گونه‌ای که اشباع اصلی در مصاحبه بیست‌ویکم حاصل شد و سه مصاحبه پایانی برای اطمینان از کفایت مفهومی داده‌ها انجام گرفت. مصاحبه‌ها پس از کسب رضایت آگاهانه ضبط، پیاده‌سازی و در نرم‌افزار NVivo تحلیل شدند. تحلیل داده‌ها بر اساس مراحل آشنایی با داده‌ها، کدگذاری اولیه، استخراج مضامین، بازبینی مضامین، نام‌گذاری مضامین و تدوین روایت تحلیلی انجام شد. تحلیل داده‌ها به شناسایی پنج مؤلفه اصلی منجر شد: سرکوب خشم و ناتوانی در بیان مستقیم هیجان، الگوی ارتباطی اجتنابی-مجازاتی، اسنادهای شناختی منفی و ذهن‌خوانی خصمانه، نیاز پنهان به کنترل و جبران نابرابری ادراک‌شده، و فرسایش اعتماد و صمیمیت زناشویی. شرکت‌کنندگان رفتارهایی مانند سکوت طولانی، طعنه، تأخیر عمدی در انجام مسئولیت‌ها، فراموش‌کاری انتخابی، کناره‌گیری عاطفی، محروم‌سازی از محبت، و انجام ناقص امور مشترک را به‌عنوان نمودهای اصلی پرخاشگری منفعل توصیف کردند. نتایج نشان داد رفتار منفعل-پرخاشگر در روابط زناشویی صرفاً یک سبک ارتباطی ناکارآمد نیست، بلکه حاصل تعامل هیجان‌های سرکوب‌شده، طرحواره‌های شناختی منفی، اجتناب از تعارض مستقیم و تلاش پنهان برای بازیابی قدرت در رابطه است. مداخلات زوج‌درمانی باید بر آموزش بیان مستقیم نیازها، تنظیم هیجان، بازسازی اسنادهای منفی، کاهش سکوت تنبیهی و تقویت گفت‌وگوی امن متمرکز شوند.</p> https://journalbcscp.com/index.php/bcscp/article/download/29/28