مطالعه روایت‌محور احساس بیگانگی هیجانی در زندگی زناشویی

نویسندگان

  • بابک نجفیان گروه روان‌شناسی بالینی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران نویسنده
  • پویا رستمیان گروه روان‌شناسی بالینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
  • پریسا صالحیان گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران نویسنده

کلمات کلیدی:

بیگانگی هیجانی, زندگی زناشویی, مطالعه روایت‌محور, صمیمیت عاطفی, مصاحبه نیمه‌ساختاریافته, پژوهش کیفی

چکیده

هدف پژوهش حاضر، مطالعه روایت‌محور احساس بیگانگی هیجانی در زندگی زناشویی و شناسایی الگوهای تجربه‌شده آن در روایت افراد متأهل بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و طرح روایت‌محور انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۱۸ فرد متأهل ساکن شهر تهران بودند که تجربه پایدار فاصله هیجانی، کاهش صمیمیت عاطفی و احساس نادیده‌ماندن در رابطه زناشویی را گزارش می‌کردند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و با معیار تجربه زیسته مرتبط انجام شد و فرایند جذب نمونه تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت؛ اشباع اولیه در مصاحبه پانزدهم حاصل شد و سه مصاحبه تکمیلی برای اطمینان از کفایت داده‌ها انجام گرفت. داده‌ها فقط از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شدند. مصاحبه‌ها پس از کسب رضایت آگاهانه ضبط، واژه‌به‌واژه پیاده‌سازی و با استفاده از نرم‌افزار NVivo تحلیل شدند. تحلیل داده‌ها با تأکید بر روایت‌های شخصی، توالی تجربه، معناهای منتسب به رخدادهای زناشویی و استخراج مضمون‌های اصلی انجام شد. تحلیل روایت‌های مشارکت‌کنندگان نشان داد که احساس بیگانگی هیجانی در زندگی زناشویی صرفاً به نبود گفت‌وگو یا تعارض آشکار محدود نیست، بلکه در قالب فرایندی تدریجی از خاموشی هیجانی، هم‌خانگی بدون هم‌دلی، فرسودگی ناشی از ناکامی‌های تکرارشونده، بازنویسی منفی روایت رابطه و شکل‌گیری راهبردهای بقا تجربه می‌شود. پنج مقوله اصلی شامل «خاموشی عاطفی و ناگفتنی‌شدن نیازها»، «حضور فیزیکی و غیبت هیجانی همسر»، «فرسودگی از تلاش‌های بی‌پاسخ برای اتصال»، «تغییر روایت خود و رابطه» و «سازگاری سرد و بقای رابطه بدون صمیمیت» استخراج شد. نتایج نشان می‌دهد بیگانگی هیجانی در زندگی زناشویی پدیده‌ای چندلایه و فرایندی است که از تعامل نیازهای دلبستگی، الگوهای ارتباطی، سرکوب هیجان و ادراک پاسخ‌ناناپذیری همسر شکل می‌گیرد. توجه بالینی به روایت‌های زیسته زوجین می‌تواند در شناسایی زودهنگام گسست عاطفی و طراحی مداخلات زوج‌درمانی مبتنی بر بازسازی پاسخ‌دهی هیجانی مؤثر باشد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Bartholomew, K., & Horowitz, L. M. (1991). Attachment styles among young adults: A test of a four-category model. Journal of Personality and Social Psychology, 61(2), 226–244. https://doi.org/10.1037/0022-3514.61.2.226

Bloch, L., Haase, C. M., & Levenson, R. W. (2014). Emotion regulation predicts marital satisfaction: More than a wives’ tale. Emotion, 14(1), 130–144. https://doi.org/10.1037/a0034272

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa

Butler, E. A., Egloff, B., Wilhelm, F. H., Smith, N. C., Erickson, E. A., & Gross, J. J. (2003). The social consequences of expressive suppression. Emotion, 3(1), 48–67. https://doi.org/10.1037/1528-3542.3.1.48

Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). SAGE Publications.

Gottman, J. M., & Levenson, R. W. (2000). The timing of divorce: Predicting when a couple will divorce over a 14-year period. Journal of Marriage and Family, 62(3), 737–745. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2000.00737.x

Gross, J. J., & John, O. P. (2003). Individual differences in two emotion regulation processes: Implications for affect, relationships, and well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 85(2), 348–362. https://doi.org/10.1037/0022-3514.85.2.348

Guest, G., Bunce, A., & Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field Methods, 18(1), 59–82. https://doi.org/10.1177/1525822X05279903

Hazan, C., & Shaver, P. R. (1987). Romantic love conceptualized as an attachment process. Journal of Personality and Social Psychology, 52(3), 511–524. https://doi.org/10.1037/0022-3514.52.3.511

Impett, E. A., Kogan, A., English, T., John, O. P., Oveis, C., Gordon, A. M., & Keltner, D. (2012). Suppression sours sacrifice: Emotional and relational costs of suppressing emotions in romantic relationships. Personality and Social Psychology Bulletin, 38(6), 707–720. https://doi.org/10.1177/0146167212437249

Johnson, S. M. (2004). The practice of emotionally focused couple therapy: Creating connection (2nd ed.). Brunner-Routledge.

Johnson, S. M. (2008). Hold me tight: Seven conversations for a lifetime of love. Little, Brown and Company.

Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. SAGE Publications.

Mund, M., Johnson, M. D., & Neyer, F. J. (2021). Lonely me, lonely you: Loneliness and the longitudinal course of relationship satisfaction. Journal of Happiness Studies, 22, 575–597. https://doi.org/10.1007/s10902-020-00241-9

دانلودها

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

نجفیان ب.، رستمیان پ.، و صالحیان پ. (1404). مطالعه روایت‌محور احساس بیگانگی هیجانی در زندگی زناشویی. پژوهش‌های رفتاری و بالینی در روانشناسی معاصر، 2(4)، 1-12. https://journalbcscp.com/index.php/bcscp/article/view/34

مقالات مشابه

11-20 از 41

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.