شناسایی الگوهای شناختی افراد دارای کمال‌گرایی آسیب‌زا در محیط‌های رقابتی

نویسندگان

  • فریبا مقدم گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران نویسنده
  • وحید سرلک گروه روان‌شناسی بالینی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.

DOI::

https://doi.org/10.61838/987546

کلمات کلیدی:

کمال‌گرایی آسیب‌زا, الگوهای شناختی, محیط رقابتی, تحلیل مضمون, خودارزشمندی مشروط, مصاحبه نیمه‌ساختاریافته

چکیده

هدف پژوهش حاضر شناسایی الگوهای شناختی افراد دارای کمال‌گرایی آسیب‌زا در محیط‌های رقابتی بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه پژوهش شامل افراد ۲۰ تا ۴۰ ساله ساکن تهران بود که تجربه مستمر حضور در محیط‌های رقابتی دانشگاهی، شغلی، ورزشی یا هنری را داشتند و خود را درگیر الگوهای کمال‌گرایانه آسیب‌زا توصیف می‌کردند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و با ملاک بیشینه‌سازی تنوع انجام شد و فرایند جذب مشارکت‌کنندگان تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. در نهایت، ۲۲ نفر در پژوهش شرکت کردند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته فردی گردآوری شد. مصاحبه‌ها پس از اخذ رضایت آگاهانه ضبط، پیاده‌سازی و وارد نرم‌افزار NVivo شدند. تحلیل داده‌ها بر اساس کدگذاری باز، مقوله‌بندی مضمونی، مقایسه مستمر و بازبینی پژوهشگران انجام شد. تحلیل داده‌ها به شناسایی پنج مقوله اصلی منجر شد: ارزشمندی مشروط به عملکرد، فاجعه‌سازی خطا و شکست، مقایسه اجتماعی تهدیدمحور، کنترل شناختی افراطی و نشخوار ارزیابانه، و اجتناب دفاعی از موقعیت‌های ارزیابی. مشارکت‌کنندگان محیط رقابتی را صرفاً زمینه‌ای بیرونی نمی‌دانستند، بلکه آن را نظامی شناختی تجربه می‌کردند که در آن هر عملکرد به معنای داوری درباره ارزش شخصی تعبیر می‌شد. در روایت‌ها، اشتباه نه به‌عنوان بخشی طبیعی از یادگیری، بلکه به‌عنوان نشانه بی‌کفایتی، عقب‌ماندن از دیگران یا از دست دادن جایگاه تفسیر می‌شد. همچنین، بسیاری از مشارکت‌کنندگان از درگیری ذهنی مداوم با رتبه، نگاه دیگران، ارزیابی آینده و ناتوانی در تجربه رضایت پس از موفقیت سخن گفتند. نتایج نشان داد که کمال‌گرایی آسیب‌زا در محیط‌های رقابتی بیش از آنکه صرفاً تمایل به پیشرفت باشد، نوعی سازمان‌یافتگی شناختی مبتنی بر خودارزشمندی مشروط، تهدید ادراک‌شده، ارزیابی سخت‌گیرانه و ناتوانی در پذیرش ناکامل‌بودن است. این یافته‌ها اهمیت مداخلات شناختی، آموزش شفقت به خود، بازسازی معیارهای موفقیت و تعدیل فرهنگ‌های رقابتی افراطی را برجسته می‌کند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Bloch, L., Haase, C. M., & Levenson, R. W. (2014). Emotion regulation predicts marital satisfaction: More than a wives’ tale. Emotion, 14(1), 130–144. https://doi.org/10.1037/a0034272

Bowen, M. (1978). Family therapy in clinical practice. Jason Aronson.

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa

Butler, E. A., Egloff, B., Wilhelm, F. H., Smith, N. C., Erickson, E. A., & Gross, J. J. (2003). The social consequences of expressive suppression. Emotion, 3(1), 48–67. https://doi.org/10.1037/1528-3542.3.1.48

Charmaz, K. (2014). Constructing grounded theory (2nd ed.). SAGE.

Chervonsky, E., & Hunt, C. (2017). Suppression and expression of emotion in social and interpersonal outcomes: A meta-analysis. Emotion, 17(4), 669–683. https://doi.org/10.1037/emo0000270

Christensen, A., & Heavey, C. L. (1990). Gender and social structure in the demand/withdraw pattern of marital conflict. Journal of Personality and Social Psychology, 59(1), 73–81. https://doi.org/10.1037/0022-3514.59.1.73

Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). SAGE.

Gottman, J. M., & Levenson, R. W. (2000). The timing of divorce: Predicting when a couple will divorce over a 14-year period. Journal of Marriage and Family, 62(3), 737–745. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2000.00737.x

Gross, J. J. (1998). The emerging field of emotion regulation: An integrative review. Review of General Psychology, 2(3), 271–299. https://doi.org/10.1037/1089-2680.2.3.271

Gross, J. J., & John, O. P. (2003). Individual differences in two emotion regulation processes: Implications for affect, relationships, and well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 85(2), 348–362. https://doi.org/10.1037/0022-3514.85.2.348

Johnson, S. M. (2004). The practice of emotionally focused couple therapy: Creating connection (2nd ed.). Brunner-Routledge.

Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2007). Attachment in adulthood: Structure, dynamics, and change. Guilford Press.

Minuchin, S. (1974). Families and family therapy. Harvard University Press.

Noller, P., & Feeney, J. A. (Eds.). (2002). Understanding marriage: Developments in the study of couple interaction. Cambridge University Press.

Nowell, L. S., Norris, J. M., White, D. E., & Moules, N. J. (2017). Thematic analysis: Striving to meet the trustworthiness criteria. International Journal of Qualitative Methods, 16(1), 1–13. https://doi.org/10.1177/1609406917733847

دانلودها

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

مقدم ف.، و سرلک و. (1404). شناسایی الگوهای شناختی افراد دارای کمال‌گرایی آسیب‌زا در محیط‌های رقابتی. پژوهش‌های رفتاری و بالینی در روانشناسی معاصر، 2(2)، 1-13. https://doi.org/10.61838/987546

مقالات مشابه

1-10 از 41

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.