تحلیل مضمون تجربه شرم اجتماعی در افراد دارای اضافه وزن

نویسندگان

  • شیرین رضائیان گروه روان‌شناسی عمومی، دانشگاه تهران، تهران، ایران نویسنده
  • علیرضا حسینی‌نژاد گروه مشاوره خانواده، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
  • یلدا محمدیان گروه روان‌شناسی بالینی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران نویسنده

DOI::

https://doi.org/10.61838/874456

کلمات کلیدی:

شرم اجتماعی, اضافه وزن, انگ وزن, تصویر بدنی, تحلیل مضمون, پژوهش کیفی

چکیده

هدف پژوهش حاضر تحلیل مضمون تجربه شرم اجتماعی در افراد دارای اضافه وزن و شناسایی ابعاد روان‌شناختی، بین‌فردی و اجتماعی این تجربه در زندگی روزمره آنان بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۱۸ فرد دارای اضافه وزن ساکن شهر تهران بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند و با رعایت بیشینه تنوع از نظر جنسیت، سن، وضعیت تأهل، سطح تحصیلات و تجربه مواجهه با انگ وزن انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته فردی گردآوری شد و فرایند مصاحبه تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. هر مصاحبه بین ۴۵ تا ۷۵ دقیقه به طول انجامید. داده‌ها پس از پیاده‌سازی کامل، با استفاده از نرم‌افزار NVivo و بر اساس مراحل تحلیل مضمون شامل آشنایی با داده‌ها، تولید کدهای اولیه، جست‌وجوی مضامین، بازبینی مضامین، تعریف و نام‌گذاری مضامین و نگارش گزارش تحلیل شدند. تحلیل داده‌ها به شناسایی چهار مضمون اصلی منجر شد: «بدن به‌مثابه موضوع قضاوت اجتماعی»، «درونی‌سازی شرم و خودسرزنشی»، «اجتناب از موقعیت‌های اجتماعی و محدودسازی حضور»، و «تلاش برای بازسازی شأن شخصی و مقاومت روانی». یافته‌ها نشان داد که تجربه شرم اجتماعی در افراد دارای اضافه وزن صرفاً واکنشی هیجانی به نگاه یا سخن دیگران نیست، بلکه فرایندی تدریجی است که از قضاوت‌های خانوادگی، شوخی‌های تحقیرآمیز، تجربه طرد در محیط‌های عمومی، مقایسه بدنی و فشارهای فرهنگی درباره بدن ایده‌آل شکل می‌گیرد و به خودپایشی افراطی، کاهش عزت‌نفس، کناره‌گیری اجتماعی و گاه تلاش برای بازیابی عاملیت شخصی منجر می‌شود. نتایج نشان داد که شرم اجتماعی مرتبط با اضافه وزن پدیده‌ای چندلایه و وابسته به تعامل میان بدن، هویت، روابط اجتماعی و هنجارهای فرهنگی است. بنابراین، مداخلات روان‌شناختی و اجتماعی در این حوزه باید علاوه بر اصلاح سبک زندگی، بر کاهش انگ وزن، افزایش شفقت به خود، بازسازی تصویر بدنی و ارتقای ارتباطات خانوادگی و اجتماعی بدون قضاوت متمرکز شوند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Gilbert, P. (2000). The relationship of shame, social anxiety and depression: The role of the evaluation of social rank. Clinical Psychology & Psychotherapy, 7(3), 174–189. https://doi.org/10.1002/1099-0879(200007)7:3<174::AID-CPP236>3.0.CO;2-U

Goffman, E. (1963). Stigma: Notes on the management of spoiled identity. Prentice-Hall.

Hunger, J. M., Major, B., Blodorn, A., & Miller, C. T. (2015). Weighed down by stigma: How weight-based social identity threat contributes to weight gain and poor health. Social and Personality Psychology Compass, 9(6), 255–268. https://doi.org/10.1111/spc3.12172

Kirk, S. F. L., Price, S. L., Penney, T. L., Rehman, L., Lyons, R. F., Piccinini-Vallis, H., Vallis, T. M., Curran, J., & Aston, M. (2014). Blame, shame, and lack of support: A multilevel study on obesity management. Qualitative Health Research, 24(6), 790–800. https://doi.org/10.1177/1049732314529667

Pearl, R. L., & Puhl, R. M. (2018). Weight bias internalization and health: A systematic review. Obesity Reviews, 19(8), 1141–1163. https://doi.org/10.1111/obr.12701

Puhl, R. M., & Heuer, C. A. (2009). The stigma of obesity: A review and update. Obesity, 17(5), 941–964. https://doi.org/10.1038/oby.2008.636

Puhl, R. M., & Heuer, C. A. (2010). Obesity stigma: Important considerations for public health. American Journal of Public Health, 100(6), 1019–1028. https://doi.org/10.2105/AJPH.2009.159491

Puhl, R. M., & Suh, Y. (2015). Health consequences of weight stigma: Implications for obesity prevention and treatment. Current Obesity Reports, 4, 182–190. https://doi.org/10.1007/s13679-015-0153-z

Rubino, F., Puhl, R. M., Cummings, D. E., Eckel, R. H., Ryan, D. H., Mechanick, J. I., Nadglowski, J., Salas, X. R., Schauer, P. R., Twenefour, D., Apovian, C. M., Aronne, L. J., Batterham, R. L., Berthoud, H. R., Boza, C., Busetto, L., Dicker, D., De Groot, M., Eisenberg, D., ... Dixon, J. B. (2020). Joint international consensus statement for ending stigma of obesity. Nature Medicine, 26, 485–497. https://doi.org/10.1038/s41591-020-0803-x

Tangney, J. P., & Dearing, R. L. (2002). Shame and guilt. Guilford Press.

Tomiyama, A. J. (2014). Weight stigma is stressful: A review of evidence for the cyclic obesity/weight-based stigma model. Appetite, 82, 8–15. https://doi.org/10.1016/j.appet.2014.06.108

دانلودها

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

رضائیان ش.، حسینی‌نژاد ع.، و محمدیان ی. (1404). تحلیل مضمون تجربه شرم اجتماعی در افراد دارای اضافه وزن. پژوهش‌های رفتاری و بالینی در روانشناسی معاصر، 2(2)، 1-11. https://doi.org/10.61838/874456

مقالات مشابه

11-20 از 41

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.