مطالعه کیفی رابطه بین ناایمنی دلبستگی و ترس از رهاشدگی در روابط عاطفی

نویسندگان

  • ترانه قاسم‌پور گروه مشاوره مدرسه، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران نویسنده
  • بیژن صادقیان گروه روان‌شناسی بالینی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
  • مونا رحمانیان گروه روان‌شناسی سلامت، دانشگاه گیلان، رشت، ایران نویسنده

کلمات کلیدی:

اضطراب فراگیر, تحمل ابهام, عدم‌تحمل عدم‌قطعیت, نگرانی, تحلیل مضمون, پژوهش کیفی

چکیده

هدف پژوهش حاضر واکاوی کیفی رابطه بین ناایمنی دلبستگی و ترس از رهاشدگی در روابط عاطفی بزرگسالان بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۲ نفر از زنان و مردان ساکن تهران بودند که تجربه رابطه عاطفی فعلی یا گذشته همراه با احساس ناایمنی، نگرانی از طرد، یا ترس از پایان رابطه را گزارش کرده بودند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و ملاک‌محور انجام شد و فرایند گردآوری داده‌ها تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت؛ به‌گونه‌ای که پس از مصاحبه بیستم مضمون جدیدی پدیدار نشد و دو مصاحبه تکمیلی برای اطمینان از پایداری مقوله‌ها انجام شد. داده‌ها فقط از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شدند. مدت مصاحبه‌ها بین ۴۵ تا ۷۵ دقیقه بود. تمام مصاحبه‌ها با رضایت آگاهانه مشارکت‌کنندگان ضبط، پیاده‌سازی و برای تحلیل وارد نرم‌افزار NVivo شدند. تحلیل داده‌ها بر اساس مراحل آشنایی با داده‌ها، کدگذاری اولیه، جست‌وجوی مضمون‌ها، بازبینی مضمون‌ها، نام‌گذاری مضمون‌ها و گزارش نهایی انجام شد. تحلیل مصاحبه‌ها به استخراج چهار مقوله اصلی انجامید: «بیش‌فعالی نظام دلبستگی و حساسیت افراطی به نشانه‌های فاصله»، «خودارزشمندی ناپایدار و وابستگی به تأیید شریک عاطفی»، «رفتارهای اعتراضی، کنترل‌گرانه و اطمینان‌طلبی مکرر»، و «چرخه نزدیکی‌خواهی، اجتناب و بازآفرینی زخم‌های پیشین». مشارکت‌کنندگان ترس از رهاشدگی را صرفاً یک هیجان گذرا توصیف نکردند، بلکه آن را تجربه‌ای فراگیر دانستند که ادراک آنان از سکوت، تأخیر در پاسخ، تعارض، استقلال شریک و حتی صمیمیت را تحت تأثیر قرار می‌داد. نتایج نشان داد ناایمنی دلبستگی، به‌ویژه در بعد اضطرابی، زمینه روان‌شناختی مهمی برای فعال شدن ترس از رهاشدگی در روابط عاطفی است. این ترس از طریق حساسیت به طرد، نیاز افراطی به اطمینان، تنظیم هیجان دشوار و تفسیر تهدیدآمیز از رفتارهای شریک عاطفی تداوم می‌یابد. بنابراین، مداخلات زوج‌درمانی و فرددرمانی باید علاوه بر تعارض‌های آشکار، بر بازسازی الگوهای دلبستگی، افزایش امنیت هیجانی و تقویت خودارزشمندی پایدار تمرکز کنند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Ainsworth, M. D. S., Blehar, M. C., Waters, E., & Wall, S. N. (1978). Patterns of attachment: A psychological study of the strange situation. Lawrence Erlbaum Associates.

Bartholomew, K., & Horowitz, L. M. (1991). Attachment styles among young adults: A test of a four-category model. Journal of Personality and Social Psychology, 61(2), 226–244. https://doi.org/10.1037/0022-3514.61.2.226

Bowlby, J. (1973). Attachment and loss: Vol. 2. Separation: Anxiety and anger. Basic Books.

Bowlby, J. (1980). Attachment and loss: Vol. 3. Loss: Sadness and depression. Basic Books.

Bowlby, J. (1982). Attachment and loss: Vol. 1. Attachment (2nd ed.). Basic Books. Original work published 1969.

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa

Brennan, K. A., Clark, C. L., & Shaver, P. R. (1998). Self-report measurement of adult attachment: An integrative overview. In J. A. Simpson & W. S. Rholes (Eds.), Attachment theory and close relationships (pp. 46–76). Guilford Press.

Campbell, L., & Stanton, S. C. E. (2019). Adult attachment and trust in romantic relationships. Current Opinion in Psychology, 25, 148–151. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2018.08.004

Cassidy, J., & Shaver, P. R. (Eds.). (2016). Handbook of attachment: Theory, research, and clinical applications (3rd ed.). Guilford Press.

Collins, N. L., & Read, S. J. (1990). Adult attachment, working models, and relationship quality in dating couples. Journal of Personality and Social Psychology, 58(4), 644–663. https://doi.org/10.1037/0022-3514.58.4.644

Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). SAGE Publications.

Fraley, R. C. (2019). Attachment in adulthood: Recent developments, emerging debates, and future directions. Annual Review of Psychology, 70, 401–422. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-010418-102813

Fraley, R. C., Waller, N. G., & Brennan, K. A. (2000). An item response theory analysis of self-report measures of adult attachment. Journal of Personality and Social Psychology, 78(2), 350–365. https://doi.org/10.1037/0022-3514.78.2.350

Guest, G., Bunce, A., & Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field Methods, 18(1), 59–82. https://doi.org/10.1177/1525822X05279903

Hazan, C., & Shaver, P. R. (1987). Romantic love conceptualized as an attachment process. Journal of Personality and Social Psychology, 52(3), 511–524. https://doi.org/10.1037/0022-3514.52.3.511

Johnson, S. M. (2019). Attachment theory in practice: Emotionally focused therapy with individuals, couples, and families. Guilford Press.

Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. SAGE Publications.

Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2016). Attachment in adulthood: Structure, dynamics, and change (2nd ed.). Guilford Press.

Mikulincer, M., Shaver, P. R., & Pereg, D. (2003). Attachment theory and affect regulation: The dynamics, development, and cognitive consequences of attachment-related strategies. Motivation and Emotion, 27(2), 77–102. https://doi.org/10.1023/A:1024515519160

دانلودها

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

قاسم‌پور ت.، صادقیان ب.، و رحمانیان م. (1404). مطالعه کیفی رابطه بین ناایمنی دلبستگی و ترس از رهاشدگی در روابط عاطفی. پژوهش‌های رفتاری و بالینی در روانشناسی معاصر، 2(3)، 1-10. https://journalbcscp.com/index.php/bcscp/article/view/27

مقالات مشابه

1-10 از 41

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.