شناسایی عوامل روانی مؤثر بر وابستگی عاطفی افراطی در نوجوانان
کلمات کلیدی:
وابستگی عاطفی, نوجوانان, دلبستگی ناایمن, تنظیم هیجان, تحلیل مضمون, روابط بینفردیچکیده
پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل روانی مؤثر بر وابستگی عاطفی افراطی در نوجوانان انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکتکنندگان شامل ۱۸ نوجوان ۱۵ تا ۱۸ ساله ساکن شهر تهران بودند که به روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند و تجربه وابستگی عاطفی شدید در روابط دوستانه، عاطفی یا بینفردی نزدیک را گزارش کردند. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته عمیق گردآوری شد و فرایند مصاحبه تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. میانگین مدت مصاحبهها ۵۲ دقیقه بود. برای رعایت ملاحظات اخلاقی، رضایت آگاهانه والدین، رضایت مشارکت نوجوانان، محرمانگی اطلاعات و امکان خروج از پژوهش در هر مرحله تضمین شد. دادهها پس از پیادهسازی کامل مصاحبهها، با استفاده از نرمافزار NVivo و بر اساس مراحل آشنایی با دادهها، کدگذاری اولیه، جستوجوی مضامین، بازبینی مضامین، نامگذاری مضامین و تدوین گزارش تحلیل شدند. تحلیل دادهها به استخراج پنج مضمون اصلی منجر شد: ناایمنی دلبستگی و ترس از رهاشدگی، خودارزشمندی وابسته به تأیید بیرونی، ناتوانی در تنظیم هیجان و نشخوار رابطهای، ضعف مرزبندی روانی و خودمختاری، و الگوهای خانوادگی و ارتباطی تقویتکننده وابستگی. یافتهها نشان دادند که وابستگی عاطفی افراطی در نوجوانان صرفاً به معنای نیاز زیاد به صمیمیت نیست، بلکه بیشتر حاصل ترکیب ترس از طرد، احساس ناکافی بودن، حساسیت شدید به نشانههای فاصلهگیری، ناتوانی در تحمل تنهایی، و یادگیری الگوهای رابطهای ناایمن در خانواده و گروه همسالان است. نوجوانان وابسته معمولاً رابطه نزدیک را منبع اصلی آرامسازی هیجان، کسب ارزشمندی و کاهش اضطراب جدایی تجربه میکردند. وابستگی عاطفی افراطی در نوجوانان پدیدهای چندبعدی است که در پیوند با دلبستگی ناایمن، ضعف تنظیم هیجان، هویت ناپایدار و مرزهای بینفردی شکننده شکل میگیرد. مداخلات مدرسهمحور و خانوادهمحور باید بر افزایش خودارزشمندی، آموزش تنظیم هیجان، تقویت مرزبندی سالم، و اصلاح الگوهای ارتباطی کنترلگرانه یا ناایمن تمرکز کنند.
دانلودها
مراجع
Ainsworth, M. D. S., Blehar, M. C., Waters, E., & Wall, S. N. (1978). Patterns of attachment: A psychological study of the strange situation. Lawrence Erlbaum.
Allen, J. P., & Miga, E. M. (2010). Attachment in adolescence: A move to the level of emotion regulation. Journal of Social and Personal Relationships, 27(2), 181–190. https://doi.org/10.1177/0265407509360898
Bartholomew, K., & Horowitz, L. M. (1991). Attachment styles among young adults: A test of a four-category model. Journal of Personality and Social Psychology, 61(2), 226–244. https://doi.org/10.1037/0022-3514.61.2.226
Bowlby, J. (1969). Attachment and loss: Vol. 1. Attachment. Basic Books.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Cooper, M. L., Shaver, P. R., & Collins, N. L. (1998). Attachment styles, emotion regulation, and adjustment in adolescence. Journal of Personality and Social Psychology, 74(5), 1380–1397. https://doi.org/10.1037/0022-3514.74.5.1380
Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). SAGE.
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01
Erikson, E. H. (1968). Identity: Youth and crisis. W. W. Norton.
Fonagy, P., Gergely, G., Jurist, E. L., & Target, M. (2002). Affect regulation, mentalization, and the development of the self. Other Press.
Guest, G., Bunce, A., & Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field Methods, 18(1), 59–82. https://doi.org/10.1177/1525822X05279903
Harter, S. (2012). The construction of the self: Developmental and sociocultural foundations (2nd ed.). Guilford Press.
Kopala-Sibley, D. C., Zuroff, D. C., Hankin, B. L., & Abela, J. R. Z. (2015). The development of self-criticism and dependency in early adolescence and their role in the development of depressive and anxiety symptoms. Personality and Social Psychology Bulletin, 41(8), 1094–1109. https://doi.org/10.1177/0146167215590985
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. SAGE.
Marszał, M., & Jańczak, A. (2018). Emotion dysregulation, mentalization and romantic attachment in the nonclinical adolescent female sample. Current Psychology, 37, 894–904. https://doi.org/10.1007/s12144-017-9563-0
Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2016). Attachment in adulthood: Structure, dynamics, and change (2nd ed.). Guilford Press.
Momeñe, J., Estévez, A., Griffiths, M. D., Macía, P., Herrero, M., Olave, L., & Iruarrizaga, I. (2024). The impact of insecure attachment on emotional dependence on a partner: The mediating role of negative emotional rejection. Behavioral Sciences, 14(10), Article 909. https://doi.org/10.3390/bs14100909
دانلودها
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
