تحلیل روایت‌های بیماران افسرده از تجربه بی‌ارزشی شخصی

نویسندگان

  • مرجان جلالی گروه مشاوره مدرسه، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران نویسنده
  • شایان رحیمی گروه روان‌شناسی بالینی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

DOI::

https://doi.org/10.61838/545168

کلمات کلیدی:

افسردگی, بی‌ارزشی شخصی, تحلیل روایت, خودانتقادی, شرم, پژوهش کیفی

چکیده

هدف پژوهش حاضر تحلیل روایت‌های بیماران افسرده از تجربه بی‌ارزشی شخصی و تبیین الگوهای معنایی، هیجانی و بین‌فردی شکل‌دهنده این تجربه بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل روایت انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۲ بیمار مبتلا به افسردگی اساسی مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره و خدمات روان‌شناختی شهر تهران بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. معیار ورود شامل دریافت تشخیص افسردگی از روان‌شناس بالینی یا روان‌پزشک، تجربه پایدار احساس بی‌ارزشی، توانایی مشارکت در مصاحبه و رضایت آگاهانه بود. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری شد و فرایند مصاحبه تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. مصاحبه‌ها پس از ضبط، پیاده‌سازی و چندین بار بازخوانی شدند و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار NVivo و بر اساس کدگذاری اولیه، استخراج مضامین، مقایسه مستمر و سازمان‌دهی روایت‌ها در قالب مقوله‌های اصلی انجام شد. تحلیل روایت‌ها نشان داد که تجربه بی‌ارزشی شخصی در بیماران افسرده در چهار مقوله اصلی قابل تبیین است: «فرسایش تصویر خود و روایت شکست»، «درونی‌سازی سرزنش و داوری بی‌رحمانه علیه خود»، «احساس سربار بودن و عقب‌نشینی از روابط» و «انسداد آینده و بی‌معنا شدن تلاش». مشارکت‌کنندگان بی‌ارزشی را نه صرفاً به‌عنوان یک فکر منفی، بلکه به‌عنوان روایتی فراگیر از خود تجربه می‌کردند که گذشته را با شکست، حال را با شرم و آینده را با ناامیدی پیوند می‌داد. نتایج نشان داد که بی‌ارزشی شخصی در افسردگی پدیده‌ای چندلایه، روایی و رابطه‌ای است که از تعامل خودانتقادی، شرم، مقایسه اجتماعی، گسست ارتباطی و فقدان افق آینده شکل می‌گیرد. مداخلات درمانی برای بیماران افسرده لازم است علاوه بر کاهش نشانه‌ها، بازسازی روایت خود، تقویت شفقت به خود، کاهش خودسرزنشگری و احیای تجربه ارزشمندی در روابط انسانی را هدف قرار دهند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed., text rev.). American Psychiatric Association. https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425787

Beck, A. T. (1967). Depression: Clinical, experimental, and theoretical aspects. Hoeber Medical Division, Harper & Row.

Beck, A. T. (1976). Cognitive therapy and the emotional disorders. International Universities Press.

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa

Gilbert, P., & Procter, S. (2006). Compassionate mind training for people with high shame and self-criticism: Overview and pilot study of a group therapy approach. Clinical Psychology & Psychotherapy, 13(6), 353–379. https://doi.org/10.1002/cpp.507

Higgins, E. T. (1987). Self-discrepancy: A theory relating self and affect. Psychological Review, 94(3), 319–340. https://doi.org/10.1037/0033-295X.94.3.319

Karp, D. A. (1996). Speaking of sadness: Depression, disconnection, and the meanings of illness. Oxford University Press.

McAdams, D. P., & McLean, K. C. (2013). Narrative identity. Current Directions in Psychological Science, 22(3), 233–238. https://doi.org/10.1177/0963721413475622

Mongrain, M., & Leather, F. (2006). Immature dependence and self-criticism predict the recurrence of major depression. Journal of Clinical Psychology, 62(6), 705–713. https://doi.org/10.1002/jclp.20263

Neff, K. D. (2003). Self-compassion: An alternative conceptualization of a healthy attitude toward oneself. Self and Identity, 2(2), 85–101. https://doi.org/10.1080/15298860309032

Orth, U., & Robins, R. W. (2013). Understanding the link between low self-esteem and depression. Current Directions in Psychological Science, 22(6), 455–460. https://doi.org/10.1177/0963721413492763

Riessman, C. K. (2008). Narrative methods for the human sciences. Sage Publications.

Rosenberg, M. (1965). Society and the adolescent self-image. Princeton University Press.

Sowislo, J. F., & Orth, U. (2013). Does low self-esteem predict depression and anxiety? A meta-analysis of longitudinal studies. Psychological Bulletin, 139(1), 213–240. https://doi.org/10.1037/a0028931

دانلودها

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

جلالی م.، و رحیمی ش. (1404). تحلیل روایت‌های بیماران افسرده از تجربه بی‌ارزشی شخصی. پژوهش‌های رفتاری و بالینی در روانشناسی معاصر، 2(1)، 1-11. https://doi.org/10.61838/545168

مقالات مشابه

11-20 از 41

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.