تحلیل تجربه زیسته افراد مبتلا به اضطراب عملکرد در محیط‌های تحصیلی

نویسندگان

  • کیارش یوسفیان گروه روان‌شناسی سلامت، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران نویسنده
  • آیدا رادمنش گروه روان‌شناسی سلامت، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

کلمات کلیدی:

اضطراب عملکرد, اضطراب آزمون, تجربه زیسته, محیط تحصیلی, تحلیل مضمون, پژوهش کیفی

چکیده

هدف پژوهش حاضر تحلیل تجربه زیسته افراد مبتلا به اضطراب عملکرد در محیط‌های تحصیلی و شناسایی مؤلفه‌های ذهنی، هیجانی، بدنی، رفتاری و زمینه‌ای این تجربه بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناختی انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۱۹ نفر از دانش‌آموزان پایه دوم متوسطه و دانشجویان ساکن تهران بودند که تجربه مکرر اضطراب عملکرد در موقعیت‌های تحصیلی مانند امتحان، ارائه کلاسی، پاسخ‌گویی شفاهی و ارزیابی‌های عملی را گزارش کردند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها تنها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد. مدت هر مصاحبه بین ۴۵ تا ۷۵ دقیقه بود و پرسش‌ها بر تجربه ذهنی پیش از عملکرد، هنگام عملکرد، پس از عملکرد، واکنش‌های بدنی، راهبردهای مقابله‌ای و نقش محیط آموزشی متمرکز بودند. مصاحبه‌ها پس از کسب رضایت آگاهانه ضبط، پیاده‌سازی و با استفاده از نرم‌افزار NVivo تحلیل شدند. تحلیل داده‌ها بر اساس تحلیل مضمون و با طی مراحل آشنایی با داده‌ها، کدگذاری اولیه، استخراج مضامین، بازبینی و نام‌گذاری مضامین انجام گرفت. تحلیل مصاحبه‌ها به استخراج پنج مقوله اصلی منجر شد: «ارزیابی تهدیدآمیز از موقعیت عملکرد»، «گسست شناختی و آشفتگی بدنی در لحظه ارزیابی»، «چرخه اجتناب، تعویق و رفتارهای ایمنی‌بخش»، «نقش بافت بین‌فردی و نهادی در تشدید اضطراب» و «تلاش برای بازسازی کنترل و معنا». مشارکت‌کنندگان اضطراب عملکرد را نه صرفاً ترس از امتحان، بلکه تجربه‌ای چندلایه توصیف کردند که با ترس از قضاوت، فروپاشی تمرکز، احساس شرم، نشخوار پس از عملکرد و وابستگی ارزشمندی فردی به نتیجه تحصیلی همراه بود. تجربه اضطراب عملکرد در محیط‌های تحصیلی ماهیتی شناختی، هیجانی، بدنی و اجتماعی دارد و در تعامل میان ارزیابی تهدید، فشارهای خانوادگی و آموزشی، ترس از قضاوت و راهبردهای مقابله‌ای ناکارآمد شکل می‌گیرد. یافته‌ها نشان می‌دهد مداخلات مؤثر باید افزون بر آموزش مهارت‌های مطالعه، بر بازسازی باورهای مربوط به شکست، تنظیم هیجان، کاهش رفتارهای اجتنابی و ایجاد فضای ارزیابی ایمن در محیط آموزشی تمرکز کنند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Barlow, D. H. (2002). Anxiety and its disorders: The nature and treatment of anxiety and panic (2nd ed.). Guilford Press.

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. doi:10.1191/1478088706qp063oa

Cassady, J. C., & Johnson, R. E. (2002). Cognitive test anxiety and academic performance. Contemporary Educational Psychology, 27(2), 270–295. doi:10.1006/ceps.2001.1094

Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). SAGE.

Driscoll, R. (2007). Westside Test Anxiety Scale validation. American Test Anxiety Association.

Eysenck, M. W., Derakshan, N., Santos, R., & Calvo, M. G. (2007). Anxiety and cognitive performance: Attentional control theory. Emotion, 7(2), 336–353. doi:10.1037/1528-3542.7.2.336

Hembree, R. (1988). Correlates, causes, effects, and treatment of test anxiety. Review of Educational Research, 58(1), 47–77. doi:10.3102/00346543058001047

Kvale, S., & Brinkmann, S. (2015). InterViews: Learning the craft of qualitative research interviewing (3rd ed.). SAGE.

Liebert, R. M., & Morris, L. W. (1967). Cognitive and emotional components of test anxiety: A distinction and some initial data. Psychological Reports, 20(3), 975–978. doi:10.2466/pr0.1967.20.3.975

Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. SAGE.

Morris, L. W., & Liebert, R. M. (1970). Relationship of cognitive and emotional components of test anxiety to physiological arousal and academic performance. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 35(3), 332–337. doi:10.1037/h0030132

Pekrun, R. (2006). The control-value theory of achievement emotions: Assumptions, corollaries, and implications for educational research and practice. Educational Psychology Review, 18(4), 315–341. doi:10.1007/s10648-006-9029-9

Pekrun, R., Goetz, T., Titz, W., & Perry, R. P. (2002). Academic emotions in students’ self-regulated learning and achievement: A program of qualitative and quantitative research. Educational Psychologist, 37(2), 91–105. doi:10.1207/S15326985EP3702_4

Putwain, D. W., & Daly, A. L. (2014). Test anxiety prevalence and gender differences in a sample of English secondary school students. Educational Studies, 40(5), 554–570. doi:10.1080/03055698.2014.953914

Putwain, D. W., Gallard, D., Beaumont, J., Loderer, K., & von der Embse, N. P. (2021). Does test anxiety predispose poor school-related wellbeing and enhanced risk of emotional disorders? Cognitive Therapy and Research, 45, 1150–1162. doi:10.1007/s10608-021-10211-x

Putwain, D. W., & Symes, W. (2018). Does increased effort compensate for performance debilitating test anxiety? School Psychology Quarterly, 33(3), 482–491. doi:10.1037/spq0000236

Sarason, I. G. (1984). Stress, anxiety, and cognitive interference: Reactions to tests. Journal of Personality and Social Psychology, 46(4), 929–938. doi:10.1037/0022-3514.46.4.929

Spielberger, C. D., & Vagg, P. R. (Eds.). (1995). Test anxiety: Theory, assessment, and treatment. Taylor & Francis.

von der Embse, N. P., Jester, D., Roy, D., & Post, J. (2018). Test anxiety effects, predictors, and correlates: A 30-year meta-analytic review. Journal of Affective Disorders, 227, 483–493. doi:10.1016/j.jad.2017.11.048

دانلودها

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

یوسفیان ک.، و رادمنش آ. (1404). تحلیل تجربه زیسته افراد مبتلا به اضطراب عملکرد در محیط‌های تحصیلی. پژوهش‌های رفتاری و بالینی در روانشناسی معاصر، 2(4)، 1-12. https://journalbcscp.com/index.php/bcscp/article/view/33

مقالات مشابه

31-40 از 41

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.