شناسایی عوامل روانشناختی مؤثر بر انزوای اجتماعی ارادی در جوانان
کلمات کلیدی:
انزوای اجتماعی ارادی, جوانان, کنارهگیری اجتماعی, تحلیل مضمون, اضطراب اجتماعی, تنهاییچکیده
هدف پژوهش حاضر شناسایی عوامل روانشناختی مؤثر بر انزوای اجتماعی ارادی در جوانان شهر تهران بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه پژوهش شامل جوانان ۱۸ تا ۲۹ ساله ساکن تهران بود که تجربه کنارهگیری آگاهانه، کاهش داوطلبانه روابط اجتماعی و ترجیح مداوم تنهایی را گزارش میکردند. نمونهگیری بهصورت هدفمند و با راهبرد گلولهبرفی انجام شد و دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته گردآوری گردید. فرایند نمونهگیری تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت و در نهایت ۱۸ نفر در پژوهش شرکت کردند. مصاحبهها پس از کسب رضایت آگاهانه ضبط، پیادهسازی و برای تحلیل وارد نرمافزار NVivo شدند. تحلیل دادهها بر اساس مراحل تحلیل مضمون شامل آشنایی با دادهها، کدگذاری اولیه، جستوجوی مضامین، بازبینی مضامین، تعریف و نامگذاری مضامین و نگارش گزارش انجام شد. برای افزایش اعتبار یافتهها از بازبینی مشارکتکنندگان، بررسی همتای پژوهشی، ثبت یادداشتهای تحلیلی و حفظ ردپای حسابرسی استفاده شد. تحلیل دادهها به استخراج پنج مضمون اصلی انجامید: حساسیت به قضاوت اجتماعی، فرسودگی روانی ناشی از روابط ناپایدار، خودارزیابی منفی و شرم پنهان، بیاعتمادی بینفردی و انتظار طرد، و ترجیح خلوت کنترلشده بهعنوان راهبرد مقابلهای. یافتهها نشان دادند که انزوای اجتماعی ارادی در جوانان صرفاً نشانه نبود مهارت اجتماعی یا بیمیلی ساده به ارتباط نیست، بلکه اغلب نتیجه تعامل میان اضطراب ارزیابی، تجربههای مکرر ناکامی رابطهای، احساس ناکافی بودن، ادراک تهدید در روابط و تلاش برای بازیابی کنترل روانی است. برخی مشارکتکنندگان تنهایی را بهعنوان فضایی امن، قابل پیشبینی و کمهزینه توصیف کردند، در حالی که همزمان از پیامدهایی مانند احساس رکود، کاهش انگیزش و دشواری در بازگشت به روابط اجتماعی سخن گفتند. نتایج نشان میدهد که انزوای اجتماعی ارادی در جوانان پدیدهای چندعاملی و معنادار است که باید در بستر تجربه زیسته، نیاز به امنیت روانی، حساسیت به طرد و راهبردهای مقابلهای اجتنابی فهم شود. مداخلات روانشناختی مؤثر باید فراتر از توصیه ساده به افزایش ارتباطات اجتماعی حرکت کرده و بر اصلاح شناختهای ناسازگارانه، کاهش شرم، بازسازی اعتماد بینفردی و ایجاد فرصتهای تدریجی برای ارتباط ایمن تمرکز کنند.
دانلودها
مراجع
Arnett, J. J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. American Psychologist, 55(5), 469–480. doi: 10.1037/0003-066X.55.5.469
Barzeva, S. A., Meeus, W. H. J., & Oldehinkel, A. J. (2019). Social withdrawal in adolescence and early adulthood: Measurement issues, normative development, and distinct trajectories. Journal of Abnormal Child Psychology, 47, 865–879. doi: 10.1007/s10802-018-0497-4
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. doi: 10.1191/1478088706qp063oa
Cacioppo, J. T., & Hawkley, L. C. (2009). Perceived social isolation and cognition. Trends in Cognitive Sciences, 13(10), 447–454. doi: 10.1016/j.tics.2009.06.005
Guest, G., Bunce, A., & Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field Methods, 18(1), 59–82. doi: 10.1177/1525822X05279903
Hawkley, L. C., & Cacioppo, J. T. (2010). Loneliness matters: A theoretical and empirical review of consequences and mechanisms. Annals of Behavioral Medicine, 40(2), 218–227. doi: 10.1007/s12160-010-9210-8
Kato, T. A., Kanba, S., & Teo, A. R. (2020). Defining pathological social withdrawal: Proposed diagnostic criteria for hikikomori. World Psychiatry, 19(1), 116–117. doi: 10.1002/wps.20705
Kirwan, E. M., Burns, A., O’Súilleabháin, P. S., Summerville, S., McGeehan, M., McMahon, J., Gowda, A., & Creaven, A.-M. (2025). Loneliness in emerging adulthood: A scoping review. Adolescent Research Review, 10, 47–67. doi: 10.1007/s40894-024-00240-4
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage.
Masi, C. M., Chen, H.-Y., Hawkley, L. C., & Cacioppo, J. T. (2011). A meta-analysis of interventions to reduce loneliness. Personality and Social Psychology Review, 15(3), 219–266. doi: 10.1177/1088868310377394
Perlman, D., & Peplau, L. A. (1981). Toward a social psychology of loneliness. In R. Gilmour & S. Duck (Eds.), Personal relationships: Personal relationships in disorder (pp. 31–56). Academic Press.
Rubin, K. H., Coplan, R. J., & Bowker, J. C. (2009). Social withdrawal in childhood. Annual Review of Psychology, 60, 141–171. doi: 10.1146/annurev.psych.60.110707.163642
Tajan, N. (2015). Social withdrawal and psychiatry: A comprehensive review of hikikomori. Neuropsychiatrie de l’Enfance et de l’Adolescence, 63(5), 324–331. doi: 10.1016/j.neurenf.2015.03.008
Tan, M. P. J., Lee, W. J., & Kato, T. A. (2021). International experience of hikikomori: Prolonged social withdrawal and its relevance to psychiatric research. BJPsych International, 18(2), 34–37. doi: 10.1192/bji.2020.20
دانلودها
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
